Osmanlı Devleti XVII.yy ve XVIII. yy Islahat Hareketleri Kavram Haritası

lale (1)

 

Osmanlı Devleti XVII.yy ve XVIII. yy Islahat Hareketleri Kavram Haritası

Kavram haritası için tıklayın V. Ünite – OSMANLI DEVLETİ ISLAHATLARI

DURAKLAMANIN  İÇ NEDENLERİ

*Devlet Yönetimin Bozulması

-Deneyimsiz padişahlar

-Saray kadınlarının, sadrazam ve devlet adamlarının yönetimde güç kazanmaları

-Rüşvet ve iltimas

-Feodal Beylerin (Ayan) ortaya çıkması

 

*Askeri Teşkilatların Bozulması

-Kapıkulu Ordusunun bozulması ve Yeniçerilerin sık sık isyan etmeleri “Ocak, devlet içindir” anlayışı yerine “Devlet, ocak içindir” anlayışının yer alması

-Tımar arazilerinin İltizama verilmesi ve tımar dağıtımında ki adaletsizlik yüzünden bu sistemin çökmesi (Tımarın bozulmasıyla beraber Ordu, Ekonomi, güvenlik de bozulmalar başladı)

-Avrupa’da ki Askeri yeniliklerin benimsenmemesi

-Donanmaya önem verilmemesi

 

*Ekonomi ve Maliyenin Bozulması

-Saray giderlerinin artması Lüks harcamalar

-Uzun süren savaşların masraflı ve kazançsız olması

-Kapıkullarının artmasıyla ulufe ve cülus bahşişlerinin önemli gider haline gelmesi

-Coğrafi Keşiflerin olumsuz sonuçları (ticari yolların değişmesi – Avrupa’nın zenginleşmesi – Osm parasının değer yitirmesi)

-Tımar sisteminin çökmesi

 

*Eğitim ve Adaletin Bozulması

-Medreselerde Pozitif Bilimlerin önemini yitirmesi

-Beşik Ulemalığı ve Ulemanın siyasete karışması

-Rüşvet ve İltimas (Adam Kayırma)

NOT: Bütün bu gelişmelerin sonucu olarak ülke sınırları içinde isyanların çıkması da iç nedenler içinde nitelendirilebilir.

1 Merkez İsyanlar (Yeniçeri ya da İstanbul İsyanları)

2 Eyalet İsyanları

3 Celali İsyanları (Anadolu ya da Taşra İsyanları)

 

DURAKLAMANIN  DIŞ NEDENLERİ

*İmparatorluğun doğal sınırlarına ulaşması, güçlü devletlerle komşu olması(Doğal sınırlar bir devletin yönetebileceği en geniş sınırlar anlamına gelmektedir)

 

*Reform ve Rönesans Hareketleri

-Avrupa’da Rönesans Hareketleriyle beraber sanatta ve bilimde önemli gelişmeler yaşandı. İnsanlar düşüncelerini sanatsal açıdan ifade etmeleri toplumsal gelişmeyi sağladı. Antik Filozofların eserleri ile İslam Filozoflarının eserleri yeniden incelenerek Avrupa’da yeni bir kültür (Hümanizm) anlayışı ortaya çıktı.

-Reform Hareketleri, Avrupa’da Kilise’nin gücünü kırdı.

-Merkezi güçlü devletler kuruldu

 

*Coğrafi Keşifler

-Coğrafi keşiflerle beraber yeni ticaret yolları bulundu. İpek ve Baharat Yolları önemini yitirdi. —    -Osmanlılar bu yolların tekrardan kullanılmasını sağlamak için Avrupalı Devletlere bir takım imtiyazlar verdi (Kapitülasyonlar)

-Keşfedilen yerlerdeki Altın ve Gümüş madenleri Avrupa’ya taşındı. Avrupa ekonomik olarak zenginleşti.

-Avrupa’daki ekonomik gelişmeler karşısında Osmanlı parası değer kaybedecek. İç isyanlara sebep oldu (Yeniçeri ve Celali İsyanları)

 

*1648 Vestfalya Barışı;

-Avrupa’daki mezhep savaşları sona erdi. Osmanlı Devletinin gücünü kırmak ve Balkanlardan atmak için ittifaklar oluştu.

 

*Rusya’nın Avrupa’da güç kazanması ve sıcak denizlere inme politikası ile başlayan Osmanlı-Rus Savaşları

 

Duraklama Dönemi Padişahları

III Murat

III Mehmet

I Ahmet (Islahatçı)

I Mustafa

II Osman (Islahatçı)

I Mustafa (2. Kez)

IV Murat (Islahatçı)

Sultan İbrahim (Islahatçı olan Sadrazamı Kemankeş Kara Mustafa Paşa)

IV Mehmet (Islahatçı, Tarhuncu Ahmet Paşa, Köprülü  Mehmet Paşa)

II Süleyman

II Ahmet

II Mustafa

XVII. yy (Duraklama) Islahatları Özellikleri

1)Avrupa’daki gelişmeler dikkate alınmadı

2)Asıl amaç bozulan düzeni tekrardan kurmak

3)Düzeni sağlamak için şiddet ve baskı uygulanmıştır

4)Islahatlar kişilerle sınırlı kalmıştır

5)Duraklamanın nedenleri tam olarak araştırılmamıştır

6)Halka hitap etmediği için kalıcı olmamıştır

 

 XVII. yy (DURAKLAMA) ISLAHATLARI

I.AHMET

*Taht kavgalarını önlemek için veraset sisteminde değişiklik yaptı.

Kardeş Katli yerine, EKBER ve ERŞED Sistemi getirildi.

Sancak Usulü yerine, KAFES SİSTEMİ getirildi.

KUYUCU MURAT PAŞA

*I. Ahmet dönemimde sadrazamlık yapmıştır

-Anadolu’da çıkan Celali İsyanlarını Şiddet ve baskı kullanarak çok sert şekilde bastırdı.

-İsyancıları öldürerek kuyulara attığı için Kuyucu lakabını almıştır.

-Ölümünden sonra isyanlar yeniden başlamıştır.

II.OSMAN (GENÇ)

*Sarayda devşirmelerin etkisini kırmak için, saray dışından evlendi.

*Anadolu’ya geçip tamamen Türklerden oluşan bir ordu hazırlamak istedi fakat devlet adamları tarafından bu girişiminde başarısız oldu

*Yeniçeri Ocağını kaldırmak isteyen ilk ıslahatçı padişahtır

*Genç ve tecrübesiz olması canına mal oldu, yeniçeriler tarafından öldürülen ilk padişahtır.

IV.MURAT

*Yeniçeri Ocağındaki bozulan düzeni yeniden kurarak, yeniçerileri itaat altına aldı.

*Devlet adamlarından devletin sorunlarını çözmeye yönelik raporlar istedi (KOÇİ BEY RİSALESİ)

*Devlet yönetiminde kadınların etkisini kırdı

*Asayişi sağlamak için içki ve tütün yasağı getirdi.

IV.MEHMET

*Tarhuncu Ahmet Paşa, Maliyeyi düzenlemek için, saray masraflarını kısıtladı ve ilk kez denk bütçe yaptı

-Çıkarları zedelenenlerin faaliyetleri soncunda idam edildi.

*Köprülü Mehmet Paşa

Sadrazamlık makamını şartlar öne sürerek kabul eden ilk sadrazamdır.

-Padişahtan can güvenliği istemiştir.

-Duraklama döneminde yükselme devrini yaşatmıştır

XVIII. yy Islahatları Özellikleri

1)Avrupa’daki gelişmeler bu dönemde dikkate alındı, Osmanlı Devleti Avrupa’nın üstünlüğünü kabul etmiş oldu

2)Savaşlardaki yenilgiler üzerine daha çok Askeri alanda ıslahatlar yapıldı, batı tarzında Askeri okullar ve ordu oluşturuldu

3)Islahatlar yapılırken Halk dikkate alınmadı, Halka indirgenmemiştir

4)Islahatlar için yabancı uzmanlar getirildi

5)Islahatlar çıkarları zedelenen ulema ve yeniçeriler tarafından tepkiyle karşılandı.

 

XVIII. yy (Gerileme) Islahatları Özellikleri

1)Avrupa’daki gelişmeler bu dönemde dikkate alındı, Osmanlı Devleti Avrupa’nın üstünlüğünü kabul etmiş oldu

2)Savaşlardaki yenilgiler üzerine daha çok Askeri alanda ıslahatlar yapıldı, batı tarzında Askeri okullar ve ordu oluşturuldu

3)Islahatlar yapılırken Halk dikkate alınmadı, Halka indirgenmemiştir

4)Islahatlar için yabancı uzmanlar getirildi

5)Islahatlar çıkarları zedelenen ulema ve yeniçeriler tarafından tepkiyle karşılandı.

XVIII. yy (GERİLEME) ISLAHATLARI

III. AHMET (Lale Devri)

2P: Pasarofça Ant. başlar- Patrona Halil İsyanı ile biter

Devrin sadrazamı; Nevşehirli Damat İbrahim Paşa

*İlk kez batı tarzında ıslahatlar yapıldı.

*İlk geçici Elçilikler (Paris, YirmisekizMehmet Çelebi)

*İlk Özel Matbaa (VankuluLügatı)

*Kâğıt, Çini, Kumaş İmalathanesi

*İtfaiye Bölüğü (Tulumbacı)

*İlk kez Çiçek Aşısı

*Mimaride Barok ve Rokoko üslubu

*Doğu klasiklerinin Türkçeye çevrilmesi (Tercüme Bürosu)

*Kütüphanelerin açılması

*Bu dönemde askeri alanda ıslahatlar yapılmamıştır

I.MAHMUT

*İlk kez batı tarzında Askeri yenilik yapılmıştır

*İlk kez yabancı uzmanlar getirilerek ıslahat yapılmıştır.

KONT DE BONNEVAL (Humbaracı Ahmet Paşa)

Humbaracı ocağını yeniden düzenledi

*Teknik subay yetiştirmek İçin HENDESHANE açıldı

*Orduda Bölük, Tabur, Alay sistemi getirildi.

*Halk kütüphaneleri açılmıştır.

*Rumi Takvim düzenlendi

NOT: İlk kez kapitülasyonlar sürekli hale geldi (FRANSA)

III.MUSTAFA

*BARON DE TOTT Fransız subayı batı tarzında bir ocak olan SÜRAT TOPCULARI Ocağını kurdu

*Mühendishane-i Bahri Hümayun kuruldu

*ilk kez iç borçlanmaya gidilmiş (Galata Bankerleri)

*Yeni gemiler yapılarak tersaneler geliştirildi

I.ABDÜLHAMİT

*Yeniçeri sayımı yaptırarak, Ulufe alım-satımını yasakladı.

*Cülus Bahşişini yasakladı.

*İstihkâm Okulu açtırdı.

*Tersaneler açıp, donanma oluşturuldu.

*Yabancı uzmanların

Osmanlı kıyafet giymeleri ve Müslüman olma zorunluluklar kaldırıldı.

III. SELİM (Nizam-ı Cedit)

*İlk köklü reformist padişah

*Meşveret Meclisi

*Nizam-ı Cedit ordusu kurdu

(Batı tarzında kurulan ilk kara ordusu)

*İrad-ı Cedit hazinesi

*Mühendishane-i Berri Hümayun

*Yeniçerilere eğitim zorunluluğu getirildi

*Askeri okullarda Fransızca zorunlu dil oldu

*Matbaa-i Amire (devlet matbaası)

*Avrupa’da sürekli elçilikler kuruldu. (Londra, Yusuf Agâh Efendi)

*Şeyhülislamın yetkileri kısıtlandı

*Vezir sayısında sınırlama getirildi

Not:Kabakçı Mustafa Paşa isyanı ile III. Selim tahtan indirildi, yerine IV. Mustafa tahta çıkarıldı. Fakat yenilik taraftarları Rusçuk Ayanı Alemdar Mustafa Paşa’dan yardım isteyerek III. Selim’i yeniden tahta çıkarmak istediler. Alemdar Mustafa Paşa III. Selim’i yeniden tahta çıkarmak için gelmiş olsa da III. Selim’in ölümünü engelleyemeyecek bu defa şehzade Mahmut’u, IV. Mustafa’nın yerine oturtacak.

 

 

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*


Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.