I. Dünya Savaşı Kavram Haritası

I. Dünya Savaşı indirmek için tıklayın VIII. Ünite – I. DÜNYA SAVAŞI

1dünyavaşı1

 

 

 

 

 

 

 

 

SAVAŞIN NEDENLERİ

GENEL

1.SÖMÜRGECİLİK YARIŞI

2.MİLLİYETÇİLİK

3.SİLAHLANMA

4.DEVLETLERARASI BLOKLAŞMA

 

ÖZEL

1.SİYASİ BİRLİKLERİN TAMAMLANMASI (Alm-İt)

2.ALSAS LOREN MESELESİ (ALM-FRS)

3.BALKANLARA HÂKİM OLMA MÜCADELESİ – PANSLAVİZM (RUSYA – AVS MAC)

4.KUZEY AFRİKANIN PAYLAŞILMASI (FRS-İTLY)

5.AKDENİZE ULAŞMA – SICAK DENİZLERE İNME POLİTİKASI

6.UZAKDOĞU’DA JAPONYA’NIN YAYILMA POLİTİKASI

 

NOT: Avs Mac veliahdının öldürülmesi ile I. Dünya Savaşı başlamış oldu; bu durum savaşın çıkmasında bahane olmuştur. Savaşın nedenleri arasında yer almaz.

  • İTİLAF (1907)
    • İngiltere
    • Fransa
    • Çarlık Rusya
  • İTTİFAK (1882)
    • Almanya
    • Avs-Mac
    • İtalya

*İtalya 1915 Londra Antlaşmasıyla (Gizli Ant) taraf değiştirerek İTİLAF grubuna geçti.

*Osman Devleti Almanya ile anlaşarak Ekim 1914 de İTTİFAK grubunun yanında savaşa girdi.

*Çanakkale Cephesindeki başarımızdan dolayı Bulgaristan İTTİFAK grubunun yanında savaşa girdi.

*Japonya, Sırbistan, Romanya, Belçika, Karadağ, Portekiz, ABD, Yunanistan İTİLAF grubuna geçti.

OSMANLI DEVLETİNİN SAVAŞA GİRMESİ

Osmanlı Devleti; İngilizlerin yanında savaşma düşüncesi İngilizler  tarafından reddedilince, Alman hayranı olan İttihatçılar Almanya ile gizli bir antlaşma yaparak İTTİFAK grubunun yanında savaşa girdi. İtilaf donanmasından kaçan iki Alman gemisi (Goben-Breslav) Osmanlı Devletine sığındı. Osmanlı Devleti bu iki gemiyi (YAVUZ-MİLDİLLİ) satın aldığını duyurdu, bu gemilerle ODESA VE SİVASTOPOL limanlarını bombalayarak resmen savaşa girmiş oldu. Genel seferberlik ilan ederek KAPİTÜLASYONLARI tek taraflı olarak kaldırdığını ilan etti.

OSM Savaşa Girmesiyle

1.Cephe alanı genişledi

2.Almanya Avrupa cephesinde rahatladı

3.Savaşın süresi uzadı

4.İtilaf Devletleri arasında ki bağlantı kesildi.

OSMANLININ SAVAŞTIĞI CEPHELER,

TAARRUZ  CEPHELERİ

1-KAFKAS CEPHESİ

*İlk açılan cephe(Kafkaslara geçerek Turan İmp. Kurmak)

*Cephe Komutanı ENVER PAŞA

*Yenildik Ruslar Trabzon Gümüşhane Erzincan Erzurum Muş ve Bitlis’i işgal etti.

*M. Kemal 1916 da MUŞ ve BİTLİSİ Ruslardan geri aldı.

*Rus ilerleyişini kolaylaştıran ve bölgede taşkınlık çıkartan ERMENİLER için Tehcir Kanunu çıkarılarak Ermeniler Suriye ve Filistin bölgesine zorunlu göçe tabi tutuldu.

*3 Mart 1918 de Brest-Litowks Ant ile cephe kapandı. Ruslar Kars Ardahan ve Batum’u geri vererek D. Anadolu’yu boşalttılar.

*TURANCILIK akımı önemini kaybetti

2-KANAL CEPHESİ

*Almanya’nın isteği üzerine açıldı.

*Amaç İngilizlerin sömürgeleriyle bağlantısını kesmek ve Mısır’ı almak.

*Arapların İngilizlerin yanında yer almasından dolayı başarısız olduk.

*ÜMMETÇİLİK akımı önemini yitirdi.

 SAVUNMA CEPHELERİ

1-ÇANAKKALE CEPHESİ

*İngilizlerin RUSYA’YA yardım götürmek aynı zamanda İSTANBUL’U işgal ederek Osmanlı Devletini savaş dışı bırakma amacıyla açıldı.

*Deniz Savaşlarında NUSRET mayın gemisinin yerleştirdiği mayınlar sayesinde İtilaf donanması boğazlardan geçemedi. Bu defa denizden karaya asker çıkarmak isteyen İtilaf Devletleri Mustafa Kemal’in başarılı savunmasıyla geri çekilmek zorunda kaldılar.

*Osmanlı’nın I. Dünya Savaşında başarılı olduğu tek cephedir.

*SONUÇ; Rusya’ya gönderilmek istenen yardım ulaşmayınca Rusya’da devrim gerçekleşti. BULGARİSTAN başarımızdan dolayı DİMETOKA karşılığında İttifak Devletlerinin yanında savaşa katıldı. Savaşın süresi 2 yıl kadar daha uzadı. M. Kemal içte ve dışta ün kazandı.

2-IRAK CEPHESİ

*Amaç Rusya’ya yardım ulaştırmak ve Ortadoğu petrollerini ele geçirmek

*KUTÜ’L AMARE’de Osmanlı’nın bir başarısı söz konusu olsa da cephe genelinde başarısız oldu.

*Bağdat ve Kerkük elimizden çıktı.

3-HİCAZ-YEMEN CEPHESİ

*Kutsal Toprakları korumak için açıldı.

*Mekke Şerifi Hüseyin’in İngilizlerle iş birliği yapmasıyla bu cephede de  Osmanlı Devleti başarısız oldu.

4-SURİYE-FİLİSTİN CEPHESİ

*Kanal cephesindeki yenilgi üzerine geri çekilen Türk orduları Suriye üzerinde yeni bir savunma hattı oluşturdu.

*M. Kemal 7. Ordu ile Halep’te İngiliz saldırısını durdu.

*Alman komutanın istifa etmesiyle M. Kemal Yıldırım Orduları Grup Komutanı olarak atandı.

*En son kapanan cephe

YARDIM AMAÇLI CEPHELER

1-ROMANYA
2-GALİÇYA
3-MAKEDONYA

SAVAŞ DEVAM ETTİĞİ SIRADA YAŞANAN GELİŞMELER

YAPILAN GİZLİ ANTLAŞMALAR

1-İSTANBUL ANTLAŞMASI (1915)

İngiltere- Fransa- Rusya

İngiliz ve Fransız donanmalarının Çanakkale Boğazına saldırması üzerine, Rusya’nın isteğiyle imzalandı. İstanbul ve Boğazlar Rusya’ya bırakıldı.

2-LONDRA ANTLAŞMASI (1915) 

İngiltere-Fransa-İtalya-Rusya

İtalya’nın taraf değiştirdiği antlaşmadır. Rodos ve 12 Ada ile Antalya ve çevresi İtalya’ya bırakılmıştır.

3- SKEYS-PİCOT ANTLAŞMASI (1916) 

İngiltere- Fransa

Arap toprakları ve petrol bölgeleri İngiltere ve Fransa arasında paylaşıldı.

4-MC. MAHON ANTLAŞMASI (1916) 

İngiltere-Mekke Emiri
Arapların İngilizlerle işbirliği yapmaları halinde, Araplara bağısızlık sözü verdiler.

5- PETROGRAD ANTLAŞMASI (1916) 

İngiltere- Fransa- Rusya

Doğu Karadeniz ve Doğu Anadolu Ruslara bırakıldı.

6-ST. JEAN DE MAVRİANNA ANTLAŞMASI (1917) 

İngiltere-Fransa-İtalya

İzmir, Antalya, Aydın ve Konya İtalya’ya bırakıldı.

ABD’nin SAVAŞA GİRİŞİ

*Almanya ABD gemilerini İtilaf Devletlerine silah taşıdığını bahane ederek batırması üzerine, Nisan 1917’de ABD Almanya’ya savaş ilan etti.

WİLSON İLKELERİ(1918)

AMAÇ: Olası yeni bir savaşı engellemek. Dünya siyasetinde etkili bir devlet olmak.

1.Yenen devletler, Yenilen devletlerden toprak ve savaş tazminatı talep etmeyecek

2.Gizli Antlaşmalar yapılmayacak

3.Uluslar arası barışı korumak için, Uluslar arası kurul oluşturulacak. (CEMİYETİ AKVAM)

4.Silahlanma yarışı sona erecek, sadece iç güvenliği sağlayacak kadar silah bulundurulacak

5.Rusların işgal edilmiş toprakları geri verilecek.

6.Deniz ticareti serbest yapılacak, Boğazlar herkese açık hale gelecek.

7.Osmanlı Devleti sınırları içinde Türklere egemenlik hakkı verilecek, Aynı haklar diğer milletler içinde geçerli olacak

8.Bağımsız POLANYA kurulacak, BELÇİKA’YA egemenlik hakkı tanınacak

9.ALSACE LOREN Fransa’ya verilecek

10.Balkanlı devletlerin Sınırları Milliyetçilik esasına göre belirlenecek.

DÜNYA SAVAŞININ SONUÇLARI

1.İtalya’nın taraf değiştirmesi ve ABD’nin İtilaf Devletlerinin yanında savaşa girmesiyle savaşı İtilaf Devletleri kazandı.

2.Osmanlı İmparatorluğu, Avs-Mac İmparatorluğu, Çarlık Rusya’sı ve Almaya yıkıldı.

3.Dünyanın siyasi haritası değişti. Avusturya, Macaristan, Çekoslovakya, Yugoslavya, Letonya, Estonya, Litvanya, Ukrayna, Polonya gibi yeni devletler kuruldu.

4.Avrupa’da yenen ve yenilen devletler içinde büyük ekonomik sıkıntılar yaşandı. Diktatörlükler oluştu; Komünizm, Faşizm, Nazizm

5.Cephe kavramı değiştiği için, Sivil Savunma Teşkilatı kuruldu.

6.Milletler Cemiyeti (CEMİYET_İ AKVAM)

7.Sömürgecilik MANDATERLİK adı altında devam etti.

ANTLAŞMALAR

OSMANLI                     Mondros Ateşkes             SEVR Barış Antlaşması

 

AVUSTURYA              Willa Guiste Ateşkes       ST. GERMEN Barış Antlaşması

 

MACARİSTAN            Willa Guiste Ateşkes       TRİANNON Barış Antlaşması

 

ALMANYA                    Rethondes Ateşkes          VERSAY Barış Antlaşması

 

BULGARİSTAN          Selanik   Ateşkes               NÖYYİ Barış Antlaşması

 

En karlı devlet; İNGİLTERE ve JAPONYA

En ağır antlaşma; OSMLANLI DEVLETİ

En erken ayrılan; JAPONYA

En son katılan; YUNANİSTAN

Taraf değiştiren; İTALYA

Rejim değiştiren; RUSYA

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.

Menu Title