I. DÜNYA SAVAŞI SONRASI YAŞANAN GELİŞMELER

I. Dünya Savaşı Sonrası Yaşanan Gelişmeler için Tıklayınız IX. Ünite – I. DÜNYA SAVAŞI SONRASI GELİŞMELER

I.DÜNYA SAVAŞI SONRASI GELİŞMELER

30 Ekim 1918’de İtilaf Devletleri ile Osmanlı Devleti arasında Mondros Ateşkes Antlaşması imzalandı bu Antlaşma ile Osmanlı Toprakları işgallere açık hale geldi. Osmanlı Devleti FİİLEN yıkılmış oldu.

 

MADDELERİ;

1.Boğazlar açık hale gelecek, önemli mevkiler işgal edilecek. (Başkent Siyasi varlığı TEHDİT altına girdi)

2.Osmanlı askerleri terhis edilecek. Silah ve cephane İtilaf Devletlerine teslim edilecek (SAVUNMASIZ BIRAKMAK)

3.7.MADDE: İtilaf Devletleri; kendi güvenliklerini tehlike altında gördükleri herhangi stratejik bir noktayı işgal edebilecekler.  (İşgallere meşruluk kazandırmak)

4.24. MADDE: Doğuda Altı İlde (VİLAYET-İ SİTTE; Diyarbakır, Elazığ, Van, Bitlis, Erzurum, Sivas)  karışıklık çıkarsa bu iller işgal edilecek. (Ermenistan’ın kurulması için zemin oluşturmak)

5.Bütün İletişim ve Ulaşım araçları İtilaf Devletleri’nin denetimine bırakılacak. (İşgallere karşı olası direniş örgütlenmesini engellemek)

6.Osmanlı Donanması İtilaf Devletlerinin kontrolüne bırakılacak.

7.Osmanlı Devletinin elindeki esirler serbest bırakılacak, buna karşılık İtilafların elindeki Türk esirler bırakılmayacak. (Uluslar arası devletlerin eşitlik ilkesine aykırı)

* Mütareke imzalandığı sırada

Padişah; VI MEHMET VAHDETTİN

Sadrazam; AHMET İZZET PAŞA

İmzalayan; RAUF BEY (Bahriye Nazırı)

NOT: 7 ve 24. Maddeler Osmanlı Devletini İşgallere açık hale getirmiştir.

İLK İŞGAL; 3 Kasım 1918 Musul İngilizler tarafından işgal edildi.

13 Kasım 1918 İstanbul Fiilen işgal edildi.

15 Mayıs 1919 İzmir Yunanlılar tarafından işgal edildi.

HALKIN İŞGALLERE KARŞI İLK TEPKİSİ YEREL DİRENİŞ ÖRGÜTLERİ KURMAK OLDU

 

PARİS BARIŞ KONFERANSI (18 OCAK 1919)

 AMAÇ: Savaş sonrası durumu ve yenilen devletlerle yapılacak barış anlaşmalarının değerlendirmek için toplandı.

Alınan Kararlar;

*İzmir ve çevresi İtalya’dan alınıp YUNANİSTAN’A verildi.(İtilaf Devletleri içinde ilk görüş ayrılığı)

*Boğazlarda ORTAK YÖNETİM kurulması kararlaştırıldı. (Gizli Antlaşmalarda Rusya’ya verilmişti)

*Doğu Anadolu’da Ermenistan’ın kurulması kararlaştırıldı. (Gizli Antlaşmalarda Rusya’ya verilmişti)

*Milletler Cemiyeti’nin kurulması kararlaştırıldı.

*Savaş tazminatı yerine ONARIM BEDELİ, Sömürgecilik yerine MANDA VE HİMAYE tabirler kullanıldı.

*ALMANYA, AVS-MAC, BULGARİSTAN ile yapılacak anlaşmaların taslağı hazırlandı. (Osmanlı Devleti ile ilgili yapılacak barış anlaşması görüş ayrılıkları nedeniyle sonraya bırakıldı.)

 

KURTULUŞ SAVAŞI ÖNCESİ YAYINLANAN RAPORLAR

AMİRAL BRİSTOL

*İzmir’in işgalinden sonra bölgede yaşanan olayları incelemek üzere PARİS BARIŞ KONFERANSI adına gönderilen ABD’li General Bristol’ün hazırlamış olduğu rapor. Bölgede Türklerin çoğunlukta olduğunu bildirmiştir. Milli mücadelenin haklılığı ilk kez dünya kamuoyuna bu raporla duyurulmuştur.

GENERAL MİLNE

*PARİS BARIŞ KONFERANSI tarafından İngiliz General Milne, Yunan kuvvetleriyle Kuvvay-i Milliye arasındaki çatışmaları sona erdirmek için gönderilmişti. General Milne AYVALIK-SELÇUK arasında bir hat çizilmesi gerektiği doğrultusunda bir rapor sundu.

GENERAL HARBORD

*General Harbord Doğu ve Güneydoğu Anadolu’nun ABD mandasına uygun olup olmadığı konusunda araştırma yapmak için bölgeye gönderilmişti. Hazırladığı raporda Türklerin çoğunlukta olduğu belirtmiştir. Sunduğu rapor Ermeni iddialarının asılsız olduğu konusunda da önemlidir.

KİNG-CRANE RAPORU

*Güneydoğu Anadolu ve Suriye’nin ABD mandaterliğine uygun olup olmadığıyla ilgili görevlendirilen komisyonun hazırladığı rapordur. Komisyon bölgede Ermeni ve Türklerden oluşan iki ayrı devletin kurulmasını aynı zamanda İstanbul merkezli üçüncü bir devletin kurulması yönünde rapor sunmuştur.

BALFOUR DEKLARASYONU

*I. Dünya Savaşı sırasında (1917) Filistin toprakları üzerinde bağımsız bir İSRAİL devletinin kurulmasından bahseder. İsrail’in Filistin toprakları üzerinde bağımsız bir devlet olarak kurulmasında etkili olmuştur.(1948)

 

CEMİYETLER

A)ZARARLI CEMİYETLER
1)
TÜRKLER TARAFINDAN KURULAN ZARARLI CEMİYETLER

SULH VE SELAMETİ OSMANİYE FIRKASI

*Doğrudan saray tarafından kurulmuştur.
*Kurtuluşun Padişah ve Halifeye bağlılıkla sağlanılacağını savunmuşlardır

HÜRRİYET VE İTİLAF FIRKASI

*Milli mücadeleye karşı çıkan bu siyasi parti, kurtuluşun saraya bağlı kalmakla mümkün olabileceğini savundular.

İSLAM TEALİ CEMİYETİ

*Medrese hocaları ve öğrencileri tarafından kurulan bu cemiyet kurtuluşun halifeye ve dini esaslara bağlı kalmakla gerçekleşeceğini savundular.

KÜRT TEALİ CEMİYETİ

*Wilson İlkelerine dayanarak Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu’da bağımsız bir Kürt Devleti kurmayı amaçlamıştır.

İNGİLİZ MUHİPLER CEMİYETİ

*Vahdettin ve Damat Ferit’in de üye olduğu, kurtuluşun İngilizlerin mandaterliğinde olduğunu savunmuştur.

WİLSON PRENSİPLERİ CEMİYETİ

*Kurtuluşun ABD mandaterliğinde olduğunu savunmuşlardır.

NİGEHBAN CEMİYETİ

*Saraya bağlı emekli subaylar  tarafından kuruldu

2)AZINLIKLAR TARAFINDAN KURULAN ZARARLI CEMİYETLER

a)RUMLARIN KURDUĞU
1.MAVRİ MİRA: Amaç; Batı Anadolu ve Doğu Trakya’yı alarak Bizans’ı yeniden canlandırmak (MEGOLA İDEA)

2.PONTUS RUM CEMİYETİ: Amaç; Karadeniz’de Trabzon merkez olmak üzere PONTUS RUM Devletini yeniden kurmak

3.ETNİK-İ ETERYA CEMİYETİ: Amaç; Rumların yaşamış olduğu bütün toprakları Yunanistan’a bağlamak

b)ERMENİLERİN KURUDUĞU
HINÇAK VE TAŞNAK CEMİYETLERİ: Amaç; Her iki cemiyetin amacı Doğu Anadolu’da bağımsız bir ERMENİ Devleti kurmak.

c)YAHUDİLERİN KURDUĞU
ALYANS İSRAİLT VE MACABBİ: Amaç; I. Dünya Savaşı sonrası durumdan faydalanarak FİLİSTİN topraklarında bağımsız bir İSRAİL Devleti kurmak ve İstanbul’daki Yahudi tüccarların çıkarlarını korumak *Anadolu’dan toprak talepleri yoktur bundan dolayı milli mücadele sırasında herhangi bir silahlı çatışma yaşanmamıştır.

B)YARARLI CEMİYETLER

TRAKYA PAŞAELİ CEMİYETİ: *İşgallerden sonra kurulan ilk cemiyettir.*Amacı;Doğu Trakya’nın Yunanistan’a katılmasını engellemek.
Lüleburgaz ve Edirne Kongrelerini topladı.

İZMİR MÜD. HUK. CEM. (REDDİ İLHAK): *Amaç; İzmir’in Yunanistan’a katılmasını engellemek, İşgalden sonra silahlı mücadele veren cemiyet REDDİ İLHAK adını aldı. Büyük İzmir Kongresi, Alaşehir ve Balıkesir Kongrelerini topladı

TRABZON MÜD. HUK. CEMİYETİ: *Amaç; Karadeniz’de Pontus Devletinin kurulmasını engellemek, Erzurum Kongresi’ne Temsilci gönderdi

DOĞUANADOLU MÜD. HUK. CEMİYETİ: Amaç; Doğu Anadolu’da Ermeni Devletinin kurulmasını engellemek, bölgenin Türklüğünü ispat etmek, Erzurum Kongresini topladı. ALBAYRAK – LE PAYS (Vatan) adlı gazete yayınladı

KİLİKYALILAR CEMİYETİ:*Amaç; Adana ve çevresinde Fransız işgaline ve bölgedeki Ermenilerin zararlı faaliyetlerine karşı kuruldu. Kilikya Çukurova’nın eski adıdır. ‘Feryadname’ broşür bastılar.

KARS İSLAM ŞURASI: *Amaç; Ermenilerin zararlı faaliyetlerini engellemek, Erzurum Kongresine temsilci gönderdiler

MİLLİ KONGRE CEMİYETİ: *Amaç; Türk halkının, haklılığını basın yayın yoluyla uluslar arası kamuoyuna duyurmak, Esat Bey tarafından kuruldu. Kuvvay-i Milliye tabiri ilk kez burada kullanıldı

GİZLİ KARAKOL CEMİYETİ:*Gizli kurulmuştur. Anadolu’ya silah sevkiyatı yapmıştır

MİLLİ MÜDAFA CEMİYETİ:*Anadolu’ya Lojistik destek sağlamıştır.

 

 

 

 

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*


Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.