I. TBMM Dönemi ve Ayakalanmalar

Atatürk-tbmm

I. TBMM Dönemi PDF için Tıklayınız XI. Ünite – I. TBMM

23 Nisan 1920 – 11 Agustos 1923 tarihleri arasında geçen döneme I. TBMM dönemi denir.

TBMM Kuruluş Amacı

1.Vatanın kurutuluşun sağlama
2.Birlik ve Beraberliği sağlama
3.Düzenli ve Ulusal orduyu kurma
4.Ulusal Egemenliği gerçekleştirme

 

 

*Meclis 23 Nisan 1920’de Şerif Efendi Başkanlığında toplandı

*İlk günkü oturuma katılan üye sayısı 115’tir

*24 Nisan 1920’de Mustafa Kemal başkan seçilidi

*İlk Hükümet 2 Mayıs 1920

-Dış İşleri: Bekir Sami Bey (Kunduh)

-İç İşleri: Cami Bey (Baykut)

-Milli Savunma: Mustafa Fevzi Paşa (Çakmak)

-Maliye: Hakkı Behiç Bey (Bayiç)

-Adalet: Celalettin Arif Bey

-Şerriye ve Evkaf: Mustafa Fehmi Efendi (Gerçeker)

-Sağlık: Dr Adnan Bey (Adıvar)

-Bayındırlık: İsmail Fazıl Paşa
-Milli Eğitim: Dr Rıza Nur

-Ticaret: Yusuf Kemal Bey (Tengirşek)

-Genelkurmay Başkanı (Erkanı Harbiye Vekili): Mustafa İsmet Bey (İnönü)

I. TBMM’nin ÖZELLİKLERİ

1.KURUCU MECLİSTİR
Hükümet ve Anayasa oluşturduğu için

2.OLAĞANÜSTÜ MECLİSTİR
Kurtuluş Savaşını yönettiği için

3.İHTİLALCİ MECLİSTİR
Padişah ve İst Hük yok saydığı için

4.DEMOKRATİK MECLİSTİR
Seçimle işbaşına geldiği ve çok sesli olduğu için

5.ULUSAL MECLİSTİR
Azınlıklar katılmadığı için

6.İDEALİST MECLİSTİR
Vatanın bağımsızlığını her şeyin üstünde tuttu için

7.MERKEZİYETÇİ MECLİSTİR
Yasama, Yürütme ve Yargı yetkisini uygulamıştır. (Güçler birliği)

8.I. TBMM’de siyasi partiler yoktur
Siyasi parti gibi çalışan gruplar vardır. (I. ve II. Müdafai Hukuk Grupları)

24 Nisan AÇILIŞ KARARLARI

1.Hükümet kurmak zorunludur. (Yeni meclisin devamlılığını sağlamak)
2Geçicide olsa Padişah vekili ya da Hükümet Başkanı atamak doğru değildir. (yeni meclisin bağımsızlığını sağlamak)
3.TBMM’nin üstünde bir güç yoktur. (Ulusal egemenliği egemen kılmak, Meclisin padişah ve hilafetin üzerinde bir güç olduğunu göstermek)
4.Padişahın durumu işgallerden sonra çıkarılacak yasalarla belirlenecektir. (ilerde Saltanatın kaldırılmasını kolaylaştırmıştır, Meclisin Padişahtan daha üstün olduğunu kanıtlar)
5.Yasama ve Yürütme yetkisi meclise aittir. (Amaç çabuk karar alıp uygulamak)
6.Meclis başkanı aynı zamanda Hükümetinde başkanıdır. (Meclis Hükümeti Sistemi)

I.TBMM’nin ÇIKARDIĞI KANUNLAR

1.İlk çıkardığı kanun, AĞNAM vergisini 4 katına çıkarmak oldu. (Ekonomik sıkıntılar)
2.24 Nisan 1920’de NİSABI MÜZAKERE kanunu çıkarıldı. (Meclis çalışma prensipleri)
3.29 Nisan 1920’de HIYANETİ VATANİYE kanunu çıkarıldı. (Otoriteyi sağlamlaştırmak)
4.11 Eylül 1920’de FİRARİLER HAKKINDA kanun çıkarıldı. (Asker kaçakları)
5. 18 Eylül 1920’de İSTİKLAL MAHKEMELERİ hakkında kanun çıkarıldı. (Suçluları yargılamak, suçu caydırıcı kılmak amacıyla, milletvekillerinden oluşan mahkemeler. TBMM yargı yetkisini kullandığına kanıt olarak gösterilebilir)
6.8 Kasım 1920 DÜZENLİ ORDU hakkında kanun
7.25 Kasım 1920’de MEN-İ İSRAFAT Kanunu (Her türlü israfı önlemek için)
8.20 Ocak 1921’de TEŞKİLATI ESASİ (İlk Anayasa)
9.12 Mart 1921 İSTİKLAL MARŞI kanunu
10. 5 Ağustos 1921 BAŞKOMUTANLIK kanunu (M. Kemal bu kanunla meclisin bütün yetkilerini üstüne alır)

TBMM’nin Açılmasına Karşı Tepkiler
1.Mustafa Kemal ve arkadaşları İstanbul’da kurulan Divanı Harbte gıyabında idama mahkum edildiler. Resmi unvanları kaldırıldı.

2.Anadolu’da halkın dini duyguları kullanılarak, TBMM’ye karşı ayaklanmalar çıkarıldı.
      İstanbul Hükümeti çıkardığı ayaklanmalar
*Ahmet Anzavur (Kuvayi Muhammediye)
*Halifelik Ordusu (Kuvayi İnzibatiye)
      İst Hük ve İt. Dev Ortak
*Bolu Düzce Hendek Adapazarı İsyanları
*Yozgat Çapanoğlu
*Afyon Çopur Musa
*Konya Delibaş Mehmet ve Bozkır
*Urfa Milli Aşiret
*Mardin Ali Batı
*Sivas Şeyh Recep
*Bingöl Cemil Çeto
      Kuvvay-i Milliyeci Olup Sonradan İsyan Eden
*Çerkez Ethem (Kuvvayi Seyyare)
*Demirci Mehmet Efe

3.Damat Ferit hükumeti, Zorunlu Askerlik uygulamasını kaldırdığını duyurdu.

4.Vergi Affı çıkarıldı.

5.İstanbul Müftüsü (Şeyhülislam) Dürrizade Abdullah Efendinin Mustafa Kemal ve arkadaşlarının öldürülmesi ile ilgili fetva çıkardı.

Gazeteler

TBMM Yarı Resmi Hâkimiyeti Milliye

TBMM Resmi Gazete Cerideyi Resmiye

Zararlı Gazeteler

Peyam-ı Sabah, Alemdar, İstanbul, Teemin, Aydede, Ferda, Zafer, Ümit, İrşad, Selamet, Adalet, Rehber

 

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*


Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.